30-06-2026
-
Verslag studiedag 'Sociaal werk als mensenrechtenberoep: vandaag en morgen'
Vluchtelingenwerk Vlaanderen nam deel aan de studiedag "Sociaal werk als mensenrechtenberoep: vandaag en morgen", georganiseerd door de Coalitie Iedereen Beschermd. De studiedag bracht sociaal werkers, vakbonden, middenveldorganisaties, academici en mensenrechtenorganisaties samen om stil te staan bij de rol van sociaal werk in een context waarin sociale bescherming, de rechtsstaat en mensenrechten steeds meer onder druk staan.
⚖️
Sociaal werk als mensenrechtenberoep
Studiedag van Coalitie Iedereen Beschermd met deelname van Vluchtelingenwerk Vlaanderen.
Thomas More Hogeschool, Campus Sint-Andries, Antwerpen
Vluchtelingenwerk Vlaanderen nam deel aan de studiedag "Sociaal werk als mensenrechtenberoep: vandaag en morgen", georganiseerd door de Coalitie Iedereen Beschermd. De studiedag bracht sociaal werkers, vakbonden, middenveldorganisaties, academici en mensenrechtenorganisaties samen om stil te staan bij de rol van sociaal werk in een context waarin sociale bescherming, de rechtsstaat en mensenrechten steeds meer onder druk staan.
Patricia Popelier had het als keynotespreker over de grondwet voor ons allemaal. Ze legde uit hoe de grondwet bepaalt hoe we democratie en rechtstaat vormgeven en hoe dat evolueert doorheen de tijd. Populistische technieken zetten de grondwet vandaag onder druk en vervormen de grondrechten. Het is van belang om die technieken te herkennen want ze zijn zorgwekkend.
Het middelveld en sociaal werkers hebben de taak hebben om hiertegen weerwerk te bieden en mensen wakker te schudden vanuit hun expertise. Kleine verhalen kunnen weerhaken worden want ze laten zien waar verandering nodig is. Laat niemand je wijsmaken dat democratie simpel is en zonder weerhaken kan.
“
We hopen dat jullie na vandaag collectief meer slagkracht hebben om ondanks de moeilijke context met veel goesting de strijd voor mensen- en grondrechten aan te gaan.
Met deze woorden vatte Silvija in haar slotwoord de kern van de dag samen. Sociaal werk is geen neutrale uitvoeringspraktijk, maar een mensenrechtenberoep dat vertrekt vanuit menselijke waardigheid, solidariteit en emancipatie.
Emancipatorisch blijven werken
Besparingen zorgen steeds vaker voor een verschuiving richting controle. Toch blijven sociaal werkers ruimte zoeken: door regels creatief te interpreteren, dossiers met collega’s te bespreken en binnen het wettelijke kader maximaal te blijven zoeken naar manieren om mensen te ondersteunen.
Taal doet ertoe
Ook binnen het dagelijkse werk is het belangrijk om bewust positief en menswaardig te spreken over mensen die leefloongerechtigd zijn. Door duidelijk te maken over welke situaties het echt gaat, kunnen stigmatiserende beelden worden doorbroken.
Arbeidsvoorwaarden onder druk
In de sessie over arbeidsvoorwaarden werd duidelijk hoe de sector geraakt wordt door besparingen en politieke druk.
“2,2 miljoen euro middelen voor vorming binnen de paritaire comités werden geschrapt.”
“Onder de radar worden veel van de verworvenheden van het paritair overleg in vraag gesteld.”
Een krachtige vaststelling was dat rechten steeds vaker gekoppeld worden aan arbeidsprestaties. Dat is bijzonder zorgwekkend voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.
“Steeds vaker worden rechten gekoppeld aan de bereidheid of mogelijkheid tot arbeid.”
De studiedag maakte duidelijk dat het huidige beleid vaak haaks staat op de redenen waarom maatschappelijk werkers ooit voor hun beroep kozen. De professionele neutraliteit en autonomie van maatschappelijk werkers komen steeds meer onder druk te staan.
Samen bouwen aan morgen
De uitdagingen zijn collectief. Daarom is het nodig om de samenwerking tussen middenveldorganisaties te versterken en samen een visie op te bouwen van een zorgzame, solidaire samenleving. Dit is ook een politiek verhaal.
